p834B3711O

باغ ژاپنی

برخی از صاحب نظران از سه الگوي اصلیِ باغ در جهان نام میبرند. الگوي باغ چینی و باغ ژاپنی در کشورهاي حوزة نفوذ فرهنگی چینی مانند تایلند و کره و فیلیپین؛ الگوي باغ ایرانی، که نمونه هایش را در قلمرو و حوزة نفوذ  فرهنگ ایرانی، از هند تا اسپانیا، می توان دید؛ و الگوي باغ شمال مدیترانه اي، که در اروپا و قلمرو فرهنگ اروپایی رواج دارد (جلیلی و اکبری، ۱۳۹۴). البته الگوهاي خردتر و محدودتر نیز در زیر هر یک از سه الگوي اصلی وجود دارد. از همین رو، سبک باغسازی ژاپنی نیز در کشور چین شروع شده و به ژاپن آورده شد و در آنجا توسعه و پیشرفت بر روی اینگونه باغ ها صورت گرفت از این جهت بیشتر به این باغ ها، باغ های ژاپنی می گویند (پژواک و همکاران، 1393). جهان بینی ژاپنی ها که مکتب (ذن) در آن دخیل است باعث به وجود آمدن معماری طبیعت گونه باغ ژاپنی شده است. در باغ ژاپنی انسان بدون هیچ برتری جویی نسبت به طبیعت جای خود را پیدا می کند و باعث جلوگیری از آسیب زدن به طبیعت می شود طبیعت در میان ژاپنی ها مقدس می باشد و نباید مورد تجاوز قرار گیرد اما باغ های ژاپن عینا مانند طبیعت نمی باشد و دارای اصول و هماهنگی خاصی است.

باغ‌سازی ژاپنی

قدمت باغ ژاپنی به بیش از پانزده قرن پیش میرسد و در کنار خانه هاي شخصی، معابد، و قلعه هاي قدیمی دیده میشود. البته با توجه به گفته های خانم آهنگر، سبك باغ سازی در خاور دور (چین و ژاپن) بر مبنا و اصول خاصی بنا شده و قدمت تاريخی آن به 2500 سال قبل از میلاد مسیح (در چین) برمیگردد. پرورش گیاهان دارويی و حفظ فضای سبز، برای قرن های متمادی، مبنای فكری و منبع الهام علاقه مندان به طبیعت بوده است. این باغ ها تأثیرات فراوانی از باغ هاي چینی گرفته اند. باغ هاي چینی نیز خود تحت تأثیر آیین هاي بودائیسم و دائوئیسم بوده اند. مبلغان مذهب بودائیسم این سبک باغسازي را به ژاپن بردند (جلیلی و اکبری، ۱۳۹۴). در ژاپن چند شیوة باغسازي وجود داشته است که گاهی به صورت ترکیبی با یکدیگر به کار میرفته اند، زیرا هدف و ساختار کلی آنها یکسان است. یکی از مشهورترینشان باغ های شنی یا باغ های خشک است. این باغ ها در کنار معابد مرافبه ذن ساخته میشود. این آیین ترکیبی است از آیین هاي بودائیسم و دائوئیسم با آیین هاي بومی ژاپن که بر نسبی و تغییر پذیر بودنِ پدیده ها تأکید دارد.

ترکیب

از عناصر موجود در طبیعت به نحو شگرفی استفاده می‌شود. معمولاً در ترکیب باغ‌های ژاپنی از ترکیب گیاهان رنگارنگ و متنوع با عناصری همچون پله‌های سنگی، برکههای کم‌عمق، حصارهای سنگی، نرده‌هایی از خیزران (بامبو)، پلهای چوبی و یا سنگی بر فراز برکه‌ها و جزایر مصنوعی آکنده از گل و گیاه استفاده می‌شود. افكار فلسفی و مذهبی در طول تاريخ خاور دور به نوعی در هنر نیز نهادينه شده است. آن چنان كه پس از ظهور بودا و آشنای هنرمندان با عقايد و افكار فلسفی او، طراحان به طبیعت نزديكتر خود را حس کردند و نمايانگر اين حالات در طرحهای تقلیدی آنها از طبیعت است. يكی از مهمترين اصول فرهنگ اصیل ژاپن، عشق به طبیعت و مظاهر آن است. اين عشق تا بجايی پیش رفته که بسیاری از نمادهای طبیعی، مقدس و الهی شمرده میشوند. باغ ژاپنی از باغ چینی سرچشمه گرفته است اما فلسفه بی نظیر طراحی خاص خود را توسعه داده است. باغهای ژاپنی چكیدهای از منظر طبیعی بودند که از طريق دست ورزی سنگ، گیاهان و آب، نماد فرآيندها و تمجید از طبیعت محسوب میشدند (صالح آهنگر و محبوبی وایقان، ۱۳۹۵).

عناصر متدوال باغ هاي ژاپنی اینها هستند: آب به صورت واقعی یا نمادین. صخره ها یا سنگ ها به صورت زمینه یا ترکیب هاي

گوناگون. یک کوشک یا خانۀ چاي. فانوس معمولاً از جنس سنگ. پلی به جزیره یا سنگ هاي پلکانی. حصاري از پرچین، نرده،

یا دیواري سنتی و گیاهان.

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

09333358943

مسجد جامع گوهرشاد

در دوره تیموری اصول و طرح معماری ارتباط بسیار نزدیکی با تزئینات هندسی داشت. چنانچه نمونه هایی از آن نیز گواه این قضیه است. در معماری تیموری آمده است هر طرح با ترسیم شبکه ای آغاز می شود و سپس نقاط بر روی شبکه طبق روابط هندسی درون آن معین می گردد (مصدقیان؛ 1384: 22). مسجد جامع گوهرشاد مشهد یكی از مسجدهای مشهور ایران و جهان اسلام و یادگاری ارزشمند و ماندگار از هنر و معماری تیموریان است. عملیات احداث این بنا به همت گوهرشاد، همسر شاهرخ بن تیمور گورکانی آغاز شد. ساخت بنای مسجد جامع گوهرشاد توسط معمار معروف عصر تیموریان، قوام الدین بن زین‌الدین شیرازی و با استفاده از آجر و گچ و به شیوه معماری اسلامی در شرق صورت گرفت (حسنقلی نژاد یاسوری و صارمی نایینی به نققل از گلمبك، 1394: 9و10). نخستین و بزرگترین بنای تاریخی ایران که از سده پانزدهم باقی مانده، مسجد زیبای گوهرشاد است، در مجاورت مرقد امام رضا در مشهد است. سر در آن ادامه سبك سمرقندی طاقنماست. مزین به تعدادی تو رفتگی و پیش آمدگی‌ها که به آن عمق و نیرو می بخشد. مناره‌های ضخیم برج مانند، که در جوار گوشه های خارجی نمای سردر قرار گرفته، تا زمین ادامه دارد و همراه با پوشش بلند مرمرین کرسی بنا به آن ظاهری محكم می‌بخشد، که لازمه حفظ رنگ درخشان آن است. مسجد گوهرشاد مرکب از یك صحن، چهار ایوان و یك گنبد فیروزهای و دو گلدسته زیبا و هفت شبستان است و به جهت قدمت تاریخی، سبك معماری و زیبایی های هنری یكی از مهمترین آثار باستانی مشهد و صنعت معماری ایران اسلامی می باشد (حسنقلی نژاد یاسوری و صارمی نایینی به نقل از صدری افشار، 1394: 10).

ويژگي‌هاي فضاي معماري

این مسجد یك طرح چهار ایوانی تعدیل یافته ای را ارائه می دهد، تعدیلات صورت گرفته نتیجه وضع و موقعیت ابنیه را بیان می کند. مسجد دارای میانسرایی چهار ایوانی است. ایوان کم عمق شمال شرقی به ایوان ساده معروف است. جبهه عقب این ایوان به دارالسیاده راه دارد. ایوان جنوب شرقی ایوان حاجی حسن است. ایوان واقع در شمال غربی ایوان آب است. در حالیكه ایوان مقصوره همچنان ایوان مقصوره نامیده می شود. توجه شخص بر ایوان مقصوره و مناره‌های جانبین آن که از سطح صحن برخاسته متمرکز می‌گردد. طبقه دوم آن رواق‌های تزئینی بسته‌ای را ارائه می‌دهد که بر فراز آن دیواری تزئین یافته برپا شده که حدود دو متر بلندتر از بلندترین منطقه نماهای دو طبقه جنوب شرقی و شمال غربی است (حسنقلی نژاد یاسوری و صارمی نایینی به نقل از گلمبک، 1394: 10). مسجد گوهرشاد دارای یک صحن وسیع و چهار ایوان بزرگ در چهار طرف و تعداد 22 غرفه و شش طاق نما در طرفین ایوان مقصوره و 28 در ورودی از صحن به طرف شبستانها و هفت شبستان در چهار طرف و یک گنبد فیروزگون و بزرگ و دو مناره در طرفین ایوان قبله است. صحن مسجد تقریباً مربع بوده، از جنوب به شمال در حدود پنجاه و پنج متر و از شرق به غرب در حدود پنجاه متر است. کف صحن اکنون با سنگهای خلج در ابعاد مختلف فرش شده است. ازاره های آن در چهار طرف به ارتفاع یک متر و بیست سانت با سنگ های مرمر پوشانیده شده و بالای ازارهها با کاشیهای الوان و خوشرنگ مزین گردیده است (شایسته‌فر؛ 1389: 77).

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

09333358943

سبک معماری دوره قاجار

بطور کلی معماری دوره ی قاجاریه را می توان به دو دوره ی کلی تقسیم کرد:

• دوره ی اول: از آغاز سلطنت آغا محمدخان تا پایان سلطنت محمد شاه: در این دوره نگاه حاکم بر معماری همچنان نگاهی درونزا و بر مبنای سبک اصفهان و به کمال رساندن آن میباشد که نمونه هایی همچون حرم حضرت معصومه در قم و مسجد سلطانی نمونه هایی از آن می باشند. در این دوره سعی بر رعایت اصول هویت ساز معماری اسلامی بود ولی در هر صورت اندازه ها، تناسبات، شکلها و تزئینات وضع نازل تری را نسبت به دوره های گذشته خود و به خصوص دوره صفوی نشان میدهد.
• دوره دوم: از آغاز سللطنت ناصرالدین شاه تا پایان حکومت سلسله قاجار: در این دوره بر اثر مسافرت‌های ناصرالدین شاه و اخلاق او و همچنین اعزام عده ای از محصلین ایرانی به اروپا و تحت تاثیر قرار گرفتن هیأت حاکمه و نخبگان جامعه، سبکی در معماری آغاز می گردد که التقاطی از معماری بومی و معماری غربی می باشد. پایین آمدن مهارت و سلیقه معماران و کارفرمایان، بی کیفیت شدن و سرعت نامعقول و عملیات ساختمانی، رسوخ نابهنجار فرم‌ها، تناسبات و تزینات معماری کشورهای دیگر (و به خصوص معماری عثمانی و روسیه تزاری)، تزئینات آن کیفیت نازلتری نسبت به قبل دارد (حصاری اصل؛ 1395).

بطور کلی در این عصر، در مورد سبك و شیوه های معماری تاریخی ایران و نفوذ معماری غرب، یكی از کاملترین تقسیم بندی ها را محمد کریم پیرنیا در کتاب شیوه های معماری ایران تدوین کرده است. بر اساس این تقسیم بندی، معماری ایران به هفت شیوه تقسیم شده است. معماری پیش از اسلام به نام معماری باستان و بعد از اسلام به نام معماری سنتی در بین عوام و اهل فن مصطلح است. از معماری باستان به عنوان یك لفظ عام برای اطلاق به معماری تاریخی پیش از اسلام استفاده شده و دو شیوه معماری پارسی و پارتی زیر مجموعه اینگونه معماری است. از اصطلاح معماری به عنوان یك لفظ کلی برای معماری بعد از اسلام استفاده شده و شیوه های خراسانی، رازی، آذری و اصفهانی زیر مجموعه معماری سنتی در بعد از اسلام است. شیوه های ششم- شیوه اصفهانی – و هفتم – شیوه تهرانی – شیوه هایی است که شامل معماری عصر قاجاریه می شود. پیرنیا در مورد شیوه اصفهانی می نویسد؛ این شیوه در ابتدا از آذربایجان شروع می شود و معماری بومی آذربایجان روی آن تاثیر می گذارد. ولی بعدها در اصفهان جا می‌افتد. بهترین آثار این شیوه در اصفهان می باشد. شیوه اصفهانی کمی پیشتر از صفویه، از زمان قراقویونلوها تا اواخر محمد شاه قاجار ادامه مییابد (پیرنیا؛ 1369: 269). بر اساس نظر پیرنیا، تا پایان دوره محمد شاه، معماری ایران منطبق با سنت معماری این سرزمین رشد و گسترش داشته است. پیرنیا در مورد شیوه تهرانی می نویسد؛ شاید بتوان شیوه ای را نیز به نام شیوه انحطاط یا شیوه تهرانی نام برد. همانطوری که می دانیم از دوره قاجاریه و به خصوص زمان ناصرالدین شاه برخی چیزها تقلید شد (پیرنیا 1369،42). آرتور پوپ بخش کوچكی از کتاب ارزشمند خود به نام مرور هنر ایران را اختصاص به معماری قاجاریه داده است. آنچه بحث شده نیز عمدتا مربوط به ساختمان های معمولی است و بناهای شاخص عصر قاجاریه مورد توجه واقع نشده است. در کتاب آرتور پوپ معرفی معماری ایران، وی مدرسه شاه در اصفهان را آخرین بنای باارزش ایران قلمداد می کند و پایان معماری ارزشمند ایران را مقارن با پایان عصر صفویه میداند (تقوی، میمندی؛ 1395: 7).

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

09333358943

معماری دوره قاجار

در این دوره معماری دچار گسستی بی سابقه می شود که با عناصری ناآشنا و ناهمگون در آن مواجه است (شریفی، ۱۳۹۴). در این دوره است که شیوه جدیدی در معماری نهادینه شد که معماران ایرانی را بر آن داشت تا عوامل مشخص معماری ایران را با روش و توجه خاصی با عوامل معماری خاور دور در آمیزد و سنت و تجددگرایی را رو در روی هم قرار دهد (تقی زادیه و همکاران؛ ۱۳۹۴). همچنین در این بین، اقدامات تجددطلبان برای هماهنگ‌ سازی فرهنگ غربی و ایرانی سبب شد ساختمان های دوره قاجار هم سو با سنت های ایرانی و عناصر وارداتی غرب طراحی شوند. در واقع به دنبال نوآوری ها و تغییرات حاصل از تجددطلبی معماران محلّی نیز تا اندازه ای سلیقه تازه را پذیرفتند و در کارهای خود منظور کردند (سجادی و همکاران؛ 1393: 77).

سنت و تجدد

با توجه به این که این دوران نمودی از چالش سنت و تجدد در معماری است؛ از نقوش سرستون ها یا نقوش بالای سر در ورودی ها گرفته تا عناصری همچون سنتوری، فرم پنجره و حتی اقتباس حجمی از فرم ساختمان، تنها گوشه‌ای از معماری عصر قاجاریه را نشان می دهد (همان؛ ص: 76). همچنین در این دوره، تلفیق و ترکیب دو عملکرد مسجد و مدرسه باعث شکل‌گیری نوآوری ها و خلاقیت های فضایی در معماری اینگونه بناها گشته است که حتی در مدارس باشکوه صفوی نیز مشاهده نمی گردد (بمانیان و همکاران؛ 1392: 15).

سیری در مفهوم تجدد و تجددگرایی

صرف نظر از معنی آن در زبان فارسی، به عنوان معادل «مدرنیزاسیون» به کار می رود.  تجدد یا مدرن به معنای روزآمد بودن، به هنگام بودن و با زمان همراه شدن است. بنا به گفته دانیل لرنر «مدرنیزاسیون» یعنی فرآیند دگرگونی اجتماعی که طی آن جامعه ای کمتر پیشرفته، مختصات جامعه پیشرفته تر را به خود می گیرد. تجدد یا به تعبیر زبان فرانسه، مدرنیته و یا به زبان انگلیسی modernity، وصف انسانی است که تقریباً از پانصد سال پیش ظهور کرده است. در واقع، مدرنیزاسیون نوعی فرهنگ پذیری است و انگاره ای است دارای مقایسه ای ارزشی. درواقع مدرنیته یا تجدد، تبلور عینی و تجسم یافته دنیای جدید است و مدرنیسم یا تجددگرایی، تبلور عقیدتی و احساسی این دنیا است. تجددگرایی به فرآیندی در جهت هماهنگ ساختن نهادهای سنتی با پیشرفت علوم و تمدن اطلاق می شود (سجادی و همکاران؛ 1377).

معماری و چالش هاي گذار از سنت به مدرنيته در دوره قاجار

زمينه هاي تاريخي، فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و محيطي از جمله عواملي هستند كه در شكل‌گيري آثار معماري بسيار موثرند. معماري معاصر ايران در بستري شكل گرفته است كه از جريان هاي مدرنيته، صنعتي شدن و جهاني شدن به طور مداوم تاثير پذيرفته است. فناوري شيوه زندگي مردم و متعاقب آن كالبد و محيط زيست وي را تغيير داده است. مي‌توان عنوان نمود گذار به مدرنيته در جامعه ايران از حدود يك قرن پيش آغاز شده است و هم اكنون نيز در جريان است زيرا كه جامعه ما هيچ گاه زيرساخت‌هاي مدرنيته را به صورت كامل در اختيار نداشته و از نظر فني نيز همواره كمبودهاي فراواني وجود داشته است. معماري نيز با توجه به نقصان‌هاي موجود در شيوه هاي ساختگاه به تقليد ظاهري از معماري مدرن تقليل يافته است (ابراهیمی، اسلامی؛ 1389: 65). هنر اقتباس از معماری اروپایی در دورة قاجار به صورت های گوناگون از جمله اقتباس برخی از عناصر تزئینی مانند نقوش سرستون ها یا نقوش تزیینی بالای سردر ورودی ها تا اقتباس از بعضی عناصر معماری مانند سنتوری ها و فرم پنجره ها و حتی در مواردی اقتباس کامل ترکیب حجمی و عناصر یك ساختمان صورت میگرفت. بنابراین تقلید از معماری اروپایی و روسی از دورة قاجار به صورت آشكار و ملموس در ایران آغاز شد. همچنین در زمان ناصرالدین شاه به سبب سفرهای مكرر شاه و درباریان به فرنگ، کشور بتدریج از جهان شرق پا به جهان غرب گذاشته و توجه ها از لاهوت و سنت به ناسوت و غرب تغییر جهت یافته و معماری غرب به عنوان نمادی از تجدد و پیشرفت وارد معماری ایران شد (تقوی و صابرمیمندی، ۱۳۹۵). بطور کلی، میزان ساخت بناهای نوگرا در دورة قاجار نشان از رونق نوگرایی و متغیرّ بودن روند نوگرایی در این دوران دارد. معماری نوگرا، تحوّلات معماری معاصر ایران را در دوران قاجار تحت تأثیر خود قرار داده بود. البته طول دوران حکومت هر یک از شاهان قاجار تأثیر قابل ملاحظ های بر تعداد بناهای ساخته شده در این دوران دارد. دلایل متفاوتی را می توان برای گرایش به نوگرایی در معماری معاصر ایران در دوران سلطنت قاجاریهّ ذکر کرد؛ از جمله سفر شاهان قاجار به فرنگ، آگاه شدن مردم از وجود دنیای نوگرا و غیره (مهدوی‌نژاد، منصوری مجومرد؛ 1394: 22).

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

0990-135-4771

ثبت سفارس

مشاوره انجام پایان نامه تخصصی کارشناسی ارشد معماری

مؤسسه پژوهشگران برتر با استفاده از کارکنان و متخصصان ارشد در زمینه معماری و گرایش‌های آن، آماده ارائه انواع خدمات مشاوره انجام پایان نامه تخصصی کارشناسی ارشد معماری به دانشجویان عزیز می‌باشد. رشته معماری دارای گرایش های مختلفی می باشد که از بین آن ها می توان بر معماری منظر، معماری داخلی، معماری-معماری و معماری انرژی اشاره کرد.

اطلاعات جامع در مورد مشاوره انجام پایان نامه تخصصی کارشناسی ارشد معماری

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

09333358943

میدان تایمز

شهر باید میزبان رویدادها باشد، یعنی براي پذیرایی از مردمی که می­خواهند در فضاي عمومی کاري انجام دهند آماده باشد. در این صورت فضاها باید انعطاف پذیر باشند. میدان تایمز مثالی خوب در زمینه­ي ترویج خلاقیت با استفاده از مشارکت هنرمندان و مردم در فضاي شهري است. این میدان یکی از فضاهاي عمومی بزرگ جهان است. یکی از کارهاي که اخیراً در این فضا انجام شده، بستن خیابان و تبدیل آن به یک پارك عابر پیاده بوده است که شهروندان می­توانند در فضایی با مقیاس پیاده  روي صندلی­هاي سبز این میدان بنشینند و از این فضا لذت ببرند. در واقع می توان این میدان را به اتاقی براي برپا کردن هنرهاي عمومی تشبیه کرد. هنرمندان می توانند کارهاي هنري خود را در این فضاي به شدت عمومی بسازند.

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

09333358943

شهر ائورورا، استرالیا (شهری با طراحی خلاق)

مجسمه ائورورا 1 اثر جفري بارتلت 2، چهارراهی پر رفت و آمد نزدیک منطقه داکلند 3 ملبورن قرار دارد، ترکیبی از منحنی­هایی است از جنس استیل که به سازه هاي مهندسی و توانایی و قدرت کارهاي مکانیکی اشاره دارد .ائورورا، احساس صلابتی را که در نیرو و امکانات فناوري است، در کالبد مجسمه اي بیان می کند که اشکال شبکه مانند تورهاي فلزي به کار رفته در آن یادآور سبدهاي حمل کالا در کشتی است. تأثیر هیجان انگیز کار زمانی خود را نمایان می­کند که در شب قسمت داخلی بخش بالا روشن می­گردد و بدین طریق پاها کم تر دیده می­شود و به نظر می­رسد شبکه­ي توري درخشنده بر فراز خیابان غوطهور است. محل قرارگیري اثر در محدوده­ي تجاري ملبورن است و یا بدان معناست که حجم آن می­بایستی، علاوه بر سه جهت از بالاي آپارتمان ما، حس پویایی خود را حفظ کند .عابران می­توانند از زیر یا میان اثر حرکت کنند. بارتلت براي تکمیل طراحی خود از مدل­هاي سه بعدي اتوکد استفاده می­کند. ائورورا، بر نفوذ و پتانسیل فناوري در طراحی پویا، نورپردازي و نیز ارتباط با آب نماي محوطه تأکید می­کند.

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

09333358943

شهر خلاق

مفهوم خلاقیت اساساً ریشه در ویژگی های انسانی دارد که جنبه های روان شناسانه و عصب شناسانه آن کاملاً در علوم مرتبط با آن به ویژه روان شناسی تعریف و تشریح شده است و در آنجا خلاقیت نوعی تفکر با صفت واگرایی است که در موقعیت های تازه و مبهم بروز می کند و پاسخ های غیر معمول را به وجود می آورد. با وجود این، واژه مذکور به طور خاص در سال های اخیر با مقوله نوآوری و رقابت اقتصادی پیوند خورده است تا آنجا که امروزه عملاً از خلاقیت به عنوان ویژگی کلیدی اقتصاد جوامع توسعه یافته نام برده می شود. ردپای پیدایش مفهوم خلاقیت در اقتصاد شهری را می توان در نظریه شهر خلاق و در آثار نظریه پردازانی مانند جین جیکوبز دنبال کرد. جیکوبز در کتاب شهرها و رفاه ملل: اصول زندگی اقتصادی، بر این نکته تأکید می کند که به منظور دستیابی به اقتصاد شهری خلاق، وجود افراد خلاق و گرو ه های مخاطره پذیر که مهارت لازم در نوآوری و توانایی در استفاده منعطف از تکنولوژی را دارند، همچنین ایجاد شبکه هایی در میان آنها بسیار مهم است و نکته ضروری این است که به محیط شهری نائل شویم که چنین افراد و مجموعه هایی را در خود جای دهد. از سوی دیگر یکی از عرصه های جدید و عمده بروز خلاقیت های اقتصادی را می توان در فرهنگ و اقتصاد فرهنگی دید. از این منظر فرهنگ محرکی است که سرمایه گذاران را به شهر جذب می کند و البته نقش فرهنگ به عنوان ایجادکننده تنوع در شهرها نیز قدرتمند است چرا که باعث منحصر به فرد شدن ویژگی های مکانی می شود (شبانی، ایزدی، 1393).

نظریه شهر خلاق

نظریه شهر خلاق و پیدایش سیاست گذاری های مداخله گر در بافت های شهری با چشم انداز این نظریه (البته در چارچوب کلان بازآفرینی فرهنگ مبنا) به دلیل توجه متناسب به ابعاد اجتماعی -اقتصادی از یکسو و ظرفیت های محلی از سوی دیگر، در میان سیاست گذاران و متخصصان شهری مورد استقبال گسترده ای واقع شده است. شهر و طبقه خلاق که پیدایش آنها نیز در قالب تغییر پارادایم ها و الگوهای توسعه شهری در دوران پسا صنعتی رخ داده، توجه زیادی را در جامعه دانشگاهی و متصدیان شهری در چند دهۀ اخیر به خود جلب کرده است؛ چرا که توانسته است چشم اندازها و راهبردهایی را برای ارتقای توسعه اقتصادی در شهرها ارائه دهد. این نظریه، فرصت هایی را برای پرداختن به مقوله اقتصاد فرهنگی در پاسخگویی به نیازهای بخش های خلاق شهر از سویی و مخاطبان این گونه محصولات (گردشگران) از سوی دیگر فراهم کرده است. در واقع این سرفصل، چشم انداز وسیع تری را پیش روی شهرها قرار داده که در آن تأ کید بر اهمیت فرهنگ به عنوان عامل توسعه، مستقل از دیگر عوامل کلاسیک توسعه شهری است. در این عاملِ جدیدِ توسعۀ شهر، ایده آن است که فعالیت ها با فرهنگ و خلاقیت مرتبط است و به همان میزان ترا کم فرصت های ارائه محصولات را برای شهرها به همراه دارد. (ایراندوست، غلامی زارچی، 1394).

شاخص­ های شهر خلاق

• شاخص فلوریدا: فلوریدا معتقد بود شهرها باید بر طبقة خلاق تمرکز نمایند. با این حال او توجّه به جایگاه زیرساخت ها، تسهیلات، امکانات سخت افزاری، مکا نها و فضاهای خلاقیّت زا برای پرورش طبقة خلاق و موفقیّت در جذب آن ها را ضروری می دانست. فلوریدا بر سه شاخص فناوری، استعداد و تسامح و تساهل با زیرشاخص های متعدّد و متنوّع تأکید ورزید.
• شاخص لندری:  چارلز لندری در نظریهّ شهر خلاق تأکید دارد برای نیل به خلاقیتّ در شهرها تلفیق بخ شهای گسترد های از فضای شهری مورد نیاز است. شاخ صهای مد نظر او در این باره عبارتند از سیستم آموزشی و کارآموزی، اقتصاد و صنعت، تسهیلات عمومی، ساختار اجتماعی و تنو،ع فضایی شهرها.
• شاخص یونسکو: سازمان فرهنگی، علمی و آموزشی ملل متحد 9 از سال 2004 بر اساس شاخص های هفت گانه ای اقدام به معرفی شهرهای خلاق در سطح جهان کرده است. یونسکو ایجاد شبکة شهرهای خلاق را به عنوان عاملی راهبردی برای توسعة همکاری های بین المللی میان شهرها و معرّفی خلاقیّت به عنوان عاملی برای پایداری و توسعة شهری عنوان کرد. تا ابتدای سال 2015 تعداد 28 شهر از 19 کشور دنیا در زنجیرة شبکة شهرهای خلاق یونسکو قرار گرفته اند. معیار یونسکو برای تعیین خلاقیّت شهری در هفت حوزة اصلی از صنایع خلاق بوده است.

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

0990-135-4771

ثبت سفارس

فضاهای عمومی شهری

فضاهای عمومی شهری به عنوان ضرورت سرمایه ای اجتماعی برای تقویت یکپارچگی و هم چنین ایجاد بستر مکانی کارکردهای اجتماعی موجب تسهیل روابط و پالایش ساخت اجتماعی می‌شوند. ساز و کارهایی از جمله افزایش سطح مشارکت تقویت تعاملات اجتماعی و توسعه همه جانبه باعث بسط احساس امنیت و ارتقاء حس هویت و تعلق اجتماعی در جامعه می شود عوامل اجتماعی مانند پیوندهای اجتماعی، اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، همبستگی و .. بر ارتقاء حس هویت و تعلق اجتماعی موثرند تاثیر مشارکت اجتماعی بر ارتقاء حس هویت و تعلق اجتماعی نیز اجتناب ناپذیر است (صالحی وانانی، ۱۳۹۴).

تعاملات اجتماعی

عدم برنامه­ ریزی مناسب در این زمینه منجر به ایجاد فضاهای شلوغ و پر غوغای شهری است، که همه ی شهروندان را به انزوا کشانده، موجبات عدم تعاملات اجتماعی را فراهم آورده و در مجموع منجر به کاهش کیفیت زندگی در شهرها شده است. شهروندان منبع حیاتی شهرها به شمار می آیند و خلاقیت کسانی که در یک شهر زندگی می کنند و یا امور آن را بدست دارند، متضمن موفقیت آن شهر در دنیای آینده است. این رویکرد می تواند به فراخور ظهور گرایش های جدید در طراحی و برنامه ریزی شهری مورد توجه قرار گیرد. فضاهای باز عمومی در شهر یکی از مهم ترین عناصر شهری است به طوریکه بیشتر این فضاها بیان کننده‌ی احراز هویت شهر و اساساً شهر با آن تعریف می گردد.

فضاهای باز و عمومی

فضای شهری به طور عام و فضاهای باز عمومی به شکل خاص محیطی مناسب برای بروز خلاقیت شهروندان می باشد (بختیاری و همکاران؛۱۳۹۳). از این رو، اهمیت نقش فضاهای عمومی در تداوم هویت در محلات شهری در برنامه ها و طرح های اجرایی است. چنانچه فضاهای عمومی امروزه بیشتر به مثابه معبری برای عبور و نه برای مکث درنظر گرفته می شود ادامه این روند نه تنها باعث انقطاع از سیرگذشته تاریخی محله می گردد بلکه پیامد آن بی هویتی سازمان فضایی شهرها را در پی خواهد داشت (سجادزاده و بشیری مشتاق، ۱۳۹۳).

الکساندر و فضای شهری

كريستوفر الكساندر با طرح موضوع 7 مرحله يا قاعده رشد (رشد تدريجي، رشد كل هاي بزرگ تر، آينده نگري، فضاهاي شهري مثبت، تعیين طرح ابنيه بزرگ، انعكاس جوانب ساختماني در نماي ابنيه، شكل گيري مراكز اصلي و فرعي) به ابعاد كالبدي و رشد تدريجي و نظم غيرهندسي فضاهاي شهري اشاره مي نمايد. محور اصلي در مطالعات كليف ماتين و همكارانش طراحي شهري است. ماتين طراحي شهري را “مطالعه طرح عرصه عمومي شهر كه خيابان ها، بلوارها، ميدان ها، پارك هاي شهر را به همراه نماهاي ساختمان هايي كه آن فضاها را تعريف مي‌نمايند (کاشانی‌جو؛ 1389: 98).

انواع فضاهای عمومی شهری

خیابان­ها، مهمترین فضاهاي همگانی هسته مرکزي شهر هستند که فضاي بین بر ساختمان ها در دو سوي معبر، شامل پیاده­روها را در نظر می­گیرند و به دلیل در معرض دید بودنشان، خیابان­ها می­توانند نقش مهمی را در ایجاد تصویري منسجم، واحد و مثبت از شهر ایفا کنند. دیگر انواع فضاهاي همگانی مانند پارك­ها، میدانچه­ها، گذرگاه­هاي سرپوشیده­ي تجاري (بازارچه­ها)، نگارخانه­ها نیز می­تواند به تثبیت و تحکیم شخصیت مرکز شهر به عنوان یک مکان کمک کنند. (مرشدی، مدیری، 1392 به نقل از پامیر، 1389).

میادین و خیابان

میادین خیابان، یک فضاي باز عمومی کوچک اندازه در مجاورت پیاده رو و چسبیده به خیابان است که یا به دلیل عریض شدن پیاده رو و یا به دلیل امتداد آن در زیر یک گذرگاه طاقدار ایجاد می شود. این فضا معمولاً براي نشستن در یک بازه ي زمانی کوتاه جهت انتظار یا تماشا استفاده می شود. مردها بیشتر از زن ها از این فضا استفاده می کنند.فضاي مشترك نیز قسمتی از ساختمان هاي با تراکم بالا و جدید هستند. کارکرد اصلی آنها ایجاد جذابیت براي ساختمان­هاي تابعه است. معمولاً مالکیت خصوصی دارند اما دسترسی براي عموم آزاد است. در بعضی موارد این فضاها بعد از زمان اداري بسته می­ شوند.

بنگاه های شهری

پناهگاه شهري نیز نوعی میدان است که در آن بیشتر به گیاهکاري پرداخته شده و مانند پارك یا باغ بوده و اندکی از خیابان جدا است. مکان و طراحی خاص این فضا، آن را از سر و صدا و فعالیت هاي شهري دور کرده است. این فضا معمولاً براي صرف ناهار، مطالعه و فعالیت هاي اجتماعی، مورد استفاده است و تنها فضایی است که زنان را بیشتر از مردان و یا حداقل به اندازه مردان به خود جذب می­کند. فضاهاي عمومی بزرگ بسیار به تصورات ما از میادین قدیمی نزدیک است. وقتی این فضا در میان کاربري­هاي دیگر از جمله محل کار، خرده فروشی، انبار و حمل و نقل عمومی قرار می گیرد، افراد بیشتري و متنوع تري را نسبت به سایر گونه هاي میدان از فاصله هاي دورتر به خود جذب می کند. این فضا آنقدر بزرگ و انعطاف پذیر است تا براي هرگونه فعالیت نظیر افرادي که براي ناهار به آنجا می آیند. کافه هاي دائر در فضاي باز، عابرانی که صرفاً از آنجا عبور می کنند، کنسرت­هاي گاه به گاه، نمایش­هاي هنري، نمایشگاه­ها و مسابقات، فضا وجود داشته باشد. این فضاها معمولاً متعلق به عموم هستند و از آنها با نام “قلب شهر” نام برده می­شود (همان).

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

09333358943