طراحی فراگیر و دسترس‌پذیری در پایان‌نامه معماری: چک‌لیست ارزیابی بر پایه استانداردها

در خیلی از پایان‌نامه‌های معماری، «زیبایی‌شناسی» و «کانسپت» با انرژی و نور تکمیل می‌شود، اما یک موضوع کلیدی یا کم‌جدی گرفته می‌شود یا در حد چند جمله‌ی کلی باقی می‌ماند: دسترس‌پذیری و طراحی فراگیر. در حالی که این حوزه، هم کاملاً پژوهشی است (چون با عدالت فضایی، تجربه کاربر، و کیفیت عملکردی سر و کار دارد) و هم کاملاً اجرایی است (چون در نهایت باید در پلان و جزئیات، به عدد و اندازه و مسیر و شیب و سطح و علائم و سرویس بهداشتی و… تبدیل شود). از همه مهم‌تر: خیلی از داورها نسبت به این موضوع حساس‌اند؛ چون دسترس‌پذیری فقط «یک گزینه اضافه» نیست، بخشی از استاندارد حرفه‌ای معماری است.

این مقاله دقیقاً برای یک هدف نوشته شده: اینکه بتوانید در پایان‌نامه، دسترس‌پذیری را از حالت «شعار» و «کپی ضابطه» خارج کنید و به یک سیستم ارزیابی تبدیل کنید؛ یعنی مجموعه‌ای از معیارها و شاخص‌ها که هم در مرحله پروپوزال، چارچوب تصمیم‌گیری شما را روشن کند، هم در مرحله طراحی، مسیر اصلاح و کنترل کیفیت بدهد، و هم در دفاع، به شما ابزار محکم ارائه و پاسخ‌گویی بدهد.

برای اینکه این سیستم ارزیابی دقیق و دفاع‌پذیر باشد، منطقی است که آن را بر پایه استانداردها بسازید؛ از جمله استانداردهایی مثل ISO 21542 که درباره دسترس‌پذیری و قابلیت استفاده از محیط ساخته‌شده صحبت می‌کند. اما نکته مهم این است: در پایان‌نامه معماری، هدف شما این نیست که یک متن استاندارد را تکرار کنید؛ هدف این است که استاندارد را به چک‌لیست قابل اجرا و معیار طراحی تبدیل کنید.

فهرست مطالب

1. چرا طراحی فراگیر در پایان‌نامه معماری مهم است؟
2. تفاوت «دسترس‌پذیری» با «طراحی فراگیر» در زبان معماری
3. روش حرفه‌ای پایان‌نامه: تبدیل استاندارد به معیار، شاخص، اقدام و مدرک
4. ساخت «چک‌لیست ارزیابی» بر پایه استانداردها: منطق و ساختار
5. سناریوهای کاربر: از ویلچر تا سالمند، کودک، نابینا، کم‌شنوا
6. هسته‌های کلیدی دسترس‌پذیری در طراحی (از سایت تا داخل ساختمان)
7. چک‌لیست جامع طراحی فراگیر: مسیرها، ورودی، رمپ، پله، آسانسور
8. چک‌لیست فضاها: سرویس بهداشتی، کلاس، سالن، لابی، باجه، پیشخوان
9. چک‌لیست اطلاعات و راه‌یابی: علائم، کنتراست، کف‌پوش‌های هشدار، آلارم‌ها
10. چک‌لیست ایمنی و تخلیه: خروج اضطراری برای همه کاربران
11. چطور این بخش را وارد پروپوزال و ساختار پایان‌نامه کنیم؟
12. نمونه کاربردی: تبدیل یک بند استاندارد به تصمیم طراحی (با مثال)
13. قالب‌های آماده: جدول ردیابی معیارها، فرم ارزیابی، متن‌های آماده
14. اشتباهات رایج دانشجوها و نسخه اصلاحی
15. FAQ: سوالات متداول درباره طراحی فراگیر و ISO 21542
16. جمع‌بندی و چک‌لیست نهایی قبل از تحویل

1) چرا طراحی فراگیر در پایان‌نامه معماری مهم است؟

اگر بخواهیم واقع‌بین باشیم، معماری فقط برای «کاربر ایده‌آل» طراحی نمی‌شود؛ معماری برای طیفی از انسان‌هاست: با توانایی‌های حرکتی، حسی و شناختی متفاوت؛ با سن متفاوت؛ با شرایط موقت (مثلاً آسیب‌دیدگی)؛ با نیازهای متفاوت در زمان‌های مختلف روز و شرایط مختلف بهره‌برداری. طراحی فراگیر به شما کمک می‌کند این طیف را ببینید و برایش تصمیم طراحی بگیرید.

در فضای دانشگاهی، اهمیت این موضوع چند برابر است، چون:

• پژوهشی است: شما می‌توانید درباره تجربه کاربر، عدالت فضایی، کیفیت عملکردی و قابلیت استفاده مطالعه و تحلیل کنید.
• اجرایی است: خروجی‌اش مستقیم در نقشه‌ها دیده می‌شود (مسیر، شیب، عرض، دستگیره، علامت، سرویس، مبلمان).
• دفاع‌پذیر است: داور می‌بیند شما طراحی را سنجیده‌اید، نه صرفاً توصیف کرده‌اید.
• تفاوت‌ساز است: بسیاری از پایان‌نامه‌ها در حد شعار می‌مانند؛ چک‌لیست استاندارد محور، شما را متمایز می‌کند.

از منظر حرفه‌ای هم، طراحی فراگیر یک نوع «کنترل کیفیت» است. درست مثل اینکه شما برای انرژی یا سازه معیار دارید، برای دسترس‌پذیری هم معیار می‌گذارید. نتیجه؟ طرح شما در زمان داوری، کمتر زیر سوال می‌رود و بیشتر شبیه یک پروژه قابل ساخت و قابل بهره‌برداری دیده می‌شود.

2) تفاوت «دسترس‌پذیری» با «طراحی فراگیر» در زبان معماری

این دو اصطلاح نزدیک‌اند اما دقیقاً یکی نیستند:

• دسترس‌پذیری معمولاً به این معناست که افراد با محدودیت‌های مختلف بتوانند وارد شوند، حرکت کنند، از خدمات استفاده کنند و بدون مانع جدی، فضا را تجربه کنند. اینجا تمرکز روی «حداقل‌های لازم» است.
• طراحی فراگیر یک گام جلوتر می‌رود: به‌جای اینکه فقط یک مسیر جایگزین برای «گروه خاص» بسازیم، می‌کوشیم تجربه فضا برای طیف وسیع‌تری از کاربران «یکپارچه» و «با کرامت» باشد. یعنی کاربر احساس نکند به مسیر فرعی، ورودی پشتی، یا راه‌حل تحقیرآمیز هدایت شده است.

در پایان‌نامه معماری، شما می‌توانید هر دو را پوشش دهید: هم رعایت الزامات دسترس‌پذیری (اندازه‌ها، شیب‌ها، عرض‌ها و…) و هم ارتقای کیفیت فراگیر (راه‌یابی، خوانایی، راحتی، کاهش اضطراب، تجربه انسانی و برابر).

3) روش حرفه‌ای پایان‌نامه: تبدیل استاندارد به معیار، شاخص، اقدام و مدرک

اگر فقط از استاندارد نقل قول کنید، نهایتاً یک «فصل ضوابط» دارید. اما اگر استاندارد را به سیستم تبدیل کنید، یک «فرآیند طراحی» دارید. اینجا همان مدل چهارلایه‌ای به کار می‌آید:

1. ضابطه/استاندارد: چه چیزی باید رعایت شود؟
2. معیار طراحی: این الزام در پروژه من به چه قاعده تصمیم‌گیری تبدیل می‌شود؟
3. شاخص کنترل: با چه عدد/چک/آزمونی کنترل می‌کنم که رعایت شده؟
4. اقدام طراحی + مدرک: دقیقاً کجا در پلان/مقطع/جزئیات نشان می‌دهم؟

مثال ساده: «عرض مسیر حرکت» فقط یک عدد نیست. معیار طراحی شما می‌تواند «مسیرهای اصلی بدون گلوگاه و قابل عبور برای ویلچر و همراه» باشد. شاخص کنترل می‌شود «عرض خالص مسیر و نقاط تنگ». اقدام طراحی می‌شود «تنظیم مبلمان، عقب‌نشاندن ستون، اصلاح جانمایی درِ سرویس، حذف چرخش تند». مدرک می‌شود «پلان مبلمان‌گذاری + دیاگرام مسیر کاربر + دیتیل آستانه در».

4) ساخت «چک‌لیست ارزیابی» بر پایه استانداردها: منطق و ساختار

یک چک‌لیست خوب باید سه ویژگی داشته باشد:

• پروژه‌محور باشد: یعنی آیتم‌ها برای کاربری و سناریوی شما معنی داشته باشند.
• قابل سنجش باشد: هر آیتم یا عدد دارد، یا روش کنترل روشن دارد.
• قابل ارائه باشد: هر آیتم به یک مدرک طراحی وصل باشد (پلان/مقطع/جزئیات/جدول).

پیشنهاد می‌کنم چک‌لیست را به ۸ بخش تقسیم کنید تا هم کامل شود، هم در پایان‌نامه قابل مدیریت بماند:

1. سایت و دسترسی بیرونی
2. ورودی و لابی
3. مسیرهای افقی (راهروها، فضاهای عبوری)
4. مسیرهای عمودی (پله، رمپ، آسانسور)
5. فضاها و خدمات (سرویس بهداشتی، کلاس، سالن، پیشخوان…)
6. علائم، راه‌یابی و اطلاعات (برای نابینا/کم‌بینا/کم‌شنوا)
7. ایمنی و تخلیه اضطراری
8. مدیریت بهره‌برداری (نگهداری، تغییرپذیری، سناریوهای شلوغی)

5) سناریوهای کاربر: از ویلچر تا سالمند، کودک، نابینا، کم‌شنوا

اگر می‌خواهید طراحی فراگیر واقعاً در پروژه شما «زنده» شود، باید از «سناریوهای کاربر» استفاده کنید. سناریو یعنی یک داستان کوتاه، واقعی و قابل تصور از حرکت و استفاده‌ی کاربر از فضا. این کار دو مزیت دارد: (۱) آیتم‌های چک‌لیست معنی پیدا می‌کنند، (۲) داور می‌بیند شما فقط عدد نگذاشته‌اید، تجربه ساخته‌اید.

چند سناریوی پیشنهادی برای اغلب پروژه‌ها:

• کاربر A: فرد ویلچرنشین + همراه (مسیر ورودی تا خدمات اصلی)
• کاربر B: سالمند با عصا (خستگی، نیاز به توقف، خوانایی مسیر)
• کاربر C: فرد کم‌بینا یا نابینا (راه‌یابی، هشدار، کنتراست)
• کاربر D: فرد کم‌شنوا (اطلاعات بصری، اعلان‌های اضطراری)
• کاربر E: والد با کالسکه کودک (عرض مسیرها، رمپ‌ها، درها، سرویس)

در پایان‌نامه، شما می‌توانید این سناریوها را با دیاگرام‌های ساده نشان دهید: مسیر حرکت، نقاط توقف، نقاط خطر، نقاط تصمیم (Decision points) و نقاط خدمات. همین دیاگرام‌ها در دفاع خیلی کمک می‌کنند.

6) هسته‌های کلیدی دسترس‌پذیری در طراحی (از سایت تا داخل ساختمان)

قبل از ورود به چک‌لیست‌های جزئی، چند اصل کلیدی را به عنوان «هسته تصمیم‌گیری» به یاد داشته باشید:

• زنجیره دسترسی نباید قطع شود: اگر مسیر پارکینگ تا ورودی خوب است اما در ورودی یک پله‌ی کوچک دارید، کل سیستم شکست می‌خورد.
• راه‌حل جایگزین نباید تحقیرآمیز باشد: ورودی پشتی یا رمپ مخفی، کیفیت فراگیر را پایین می‌آورد.
• گلوگاه‌ها دشمن دسترس‌پذیری‌اند: یک در باریک، یک چرخش تند، یک راهروی شلوغ، یک پیشخوان بلند.
• اطلاعات بخشی از دسترس‌پذیری است: اگر کاربر مسیر را نفهمد، حتی اگر ابعاد درست باشد، تجربه شکست می‌خورد.
• ایمنی برای همه است: خروج اضطراری باید برای همه کاربران قابل فهم و قابل استفاده باشد.

7) چک‌لیست جامع طراحی فراگیر: مسیرها، ورودی، رمپ، پله، آسانسور

در این بخش، یک چک‌لیست اجرایی ارائه می‌دهم که بتوانید آن را مستقیماً در پایان‌نامه (یا ضمیمه) بگذارید و در طول طراحی تیک بزنید. نکته: اعداد دقیق ممکن است با ضوابط محلی/پروژه شما تنظیم شوند؛ اما ساختار چک‌لیست ثابت و بسیار کاربردی است.

7-1) سایت و دسترسی بیرونی

7-2) ورودی و آستانه‌ها

7-3) مسیرهای افقی (راهروها و فضاهای عبوری)

7-4) رمپ‌ها

7-5) پله‌ها

7-6) آسانسور و بالابر

8) چک‌لیست فضاها: سرویس بهداشتی، کلاس، سالن، لابی، باجه، پیشخوان

8-1) سرویس بهداشتی قابل دسترس

سرویس بهداشتی یکی از نقاطی است که داورها خیلی دقیق نگاه می‌کنند، چون هم کاملاً اجرایی است و هم خطاهایش سریع دیده می‌شود. در پایان‌نامه، فقط نوشتن «سرویس معلولین» کافی نیست؛ باید پلان، ابعاد، شعاع گردش، محل دستگیره‌ها و بازشوی در مشخص باشد.

8-2) پیشخوان، باجه و خدمات عمومی

8-3) کلاس، سالن آموزشی و فضاهای نشستن

9) چک‌لیست اطلاعات و راه‌یابی: علائم، کنتراست، کف‌پوش‌های هشدار، آلارم‌ها

یکی از اشتباهات رایج این است که دسترس‌پذیری را فقط «حرکتی» ببینیم. اما برای طراحی فراگیر، راه‌یابی و اطلاعات حیاتی است؛ مخصوصاً برای کاربر کم‌بینا/نابینا و کم‌شنوا. اینجا دقیقاً جایی است که معماری، گرافیک محیطی و طراحی جزئیات به هم می‌رسند.

9-1) علائم و راه‌یابی

9-2) اطلاعات اضطراری برای همه کاربران

10) چک‌لیست ایمنی و تخلیه: خروج اضطراری برای همه کاربران

بسیاری از طرح‌ها روی خروج اضطراری کار می‌کنند، اما «کاربر با محدودیت» را در سناریوی تخلیه نمی‌بینند. طراحی فراگیر یعنی شما برای تخلیه هم سناریو دارید: ویلچر، سالمند، کودک، کم‌بینا. در اینجا چند آیتم کلیدی:

11) چطور این بخش را وارد پروپوزال و ساختار پایان‌نامه کنیم؟

اگر طراحی فراگیر را از اول وارد پروپوزال کنید، پایان‌نامه‌تان «چارچوب‌مند» می‌شود. پیشنهاد عملی:

• در پروپوزال، یک بخش کوتاه با عنوان «چارچوب ارزیابی دسترس‌پذیری و طراحی فراگیر» اضافه کنید.
• بنویسید که استانداردها به «معیارها و شاخص‌های ارزیابی طرح» تبدیل می‌شوند.
• توضیح دهید خروجی این بخش، یک چک‌لیست و جدول ردیابی است که در فصل طراحی کنترل می‌شود.

راهنمای پروپوزال و تعریف چارچوب و معیارها

در ساختار فصل‌های پایان‌نامه هم می‌توانید این بخش را در دو جای کلیدی قرار دهید:

• فصل مبانی/ضوابط: معرفی کوتاه مفاهیم طراحی فراگیر + استخراج معیارها و شاخص‌ها + جدول چک‌لیست اولیه
• فصل طراحی: ارائه مدارک طراحی + جدول ردیابی + مقایسه قبل/بعد (اگر اصلاح انجام داده‌اید)

12) نمونه کاربردی: تبدیل یک بند استاندارد به تصمیم طراحی (با مثال)

برای اینکه روش کاملاً روشن شود، یک مثال کاربردی می‌زنیم. فرض کنید پروژه شما «مرکز فرهنگی-آموزشی» است و یک فضای اصلی مثل لابی و سالن چندمنظوره دارد.

گام 1: ضابطه (به زبان استاندارد)

«مسیرهای اصلی باید قابل استفاده برای افراد با محدودیت حرکتی باشد و مانع‌های فیزیکی حذف شود.»

گام 2: معیار طراحی (به زبان پروژه)

«کاربر ویلچرنشین و سالمند باید بتوانند از ورودی اصلی تا خدمات کلیدی (پیشخوان، سرویس، سالن) بدون گلوگاه و بدون نیاز به کمک ویژه حرکت کنند؛ مسیر باید خوانا باشد و توقف‌های کوتاه امکان‌پذیر باشد.»

گام 3: شاخص کنترل

• عرض خالص مسیرهای اصلی و نقاط تنگ
• پیوستگی سطح و حذف اختلاف سطح مزاحم
• شعاع گردش در پیچ‌ها و جلوی درها
• کنترل تداخل صف/مبلمان با مسیر اصلی

گام 4: اقدام طراحی

• پیشخوان را طوری جانمایی کنید که صف مسیر را نبندد.
• در ورودی سرویس و درهای داخلی را طوری بچینید که جلویشان فضای مانور داشته باشد.
• مبلمان لابی را از مسیر اصلی عقب بکشید و مسیر را با کف‌سازی/نور هدایت کنید.
• اگر اختلاف سطح دارید، رمپ را در مسیر اصلی و با کیفیت فضایی خوب طراحی کنید.

گام 5: مدرک ارائه در پایان‌نامه

• پلان مبلمان‌گذاری شده با نمایش مسیر اصلی
• دیاگرام سناریوی کاربر (A تا B تا C)
• یک دیتیل آستانه/رمپ/پیشخوان
• یک جدول «نقاط بحرانی و اصلاحات» (قبل/بعد)

این مثال دقیقاً نشان می‌دهد چطور استاندارد از متن به طراحی تبدیل می‌شود.

13) قالب‌های آماده: جدول ردیابی معیارها، فرم ارزیابی، متن‌های آماده

13-1) جدول ردیابی معیارها (Traceability Table)

13-2) متن آماده برای فصل «چارچوب دسترس‌پذیری»

«به‌منظور ارتقای کیفیت عملکردی و تضمین قابلیت استفاده برای طیف متنوع کاربران، طراحی فراگیر و دسترس‌پذیری به‌عنوان یکی از محورهای اصلی ارزیابی طرح در نظر گرفته شد. در این راستا، معیارها و شاخص‌های کنترل بر پایه استانداردهای معتبر دسترس‌پذیری استخراج و در قالب چک‌لیست و جدول ردیابی معیارها تدوین گردید. در فصل طراحی، تصمیم‌های کالبدی و جزئیات اجرایی (مسیرهای دسترسی، ورودی، رمپ و پله، آسانسور، سرویس‌های بهداشتی، پیشخوان‌ها، علائم و راه‌یابی، و سناریوهای تخلیه اضطراری) به‌گونه‌ای تنظیم شد که زنجیره دسترسی قطع نشود و امکان استفاده مستقل و با کرامت برای کاربران مختلف فراهم گردد. مدارک طراحی و سنجش تحقق معیارها در نقشه‌ها، مقاطع، جزئیات و جدول‌های کنترل ارائه شده است.»

13-3) فرم کوتاه ارزیابی نهایی (برای ضمیمه)

• آیا مسیر دسترسی بیرونی تا ورودی اصلی پیوسته و بدون مانع است؟ □ بله □ خیر
• آیا ورودی اصلی برای همه کاربران قابل استفاده است (نه ورودی فرعی)؟ □ بله □ خیر
• آیا گلوگاه‌های مسیرها شناسایی و اصلاح شده‌اند؟ □ بله □ خیر
• آیا سرویس بهداشتی قابل دسترس با پلان و جزئیات ارائه شده؟ □ بله □ خیر
• آیا علائم و راه‌یابی برای کم‌بینا/کم‌شنوا در نظر گرفته شده؟ □ بله □ خیر
• آیا سناریوی تخلیه اضطراری برای کاربران متنوع ترسیم شده؟ □ بله □ خیر

14) اشتباهات رایج دانشجوها و نسخه اصلاحی

اشتباه 1: محدود کردن دسترس‌پذیری به یک رمپ و یک سرویس

نسخه اصلاحی: دسترس‌پذیری یک «زنجیره» است. مسیر بیرونی، ورودی، لابی، راهرو، خدمات، فضاهای اصلی، خروج اضطراری—all باید پیوسته باشند.

اشتباه 2: طراحی مسیر فرعی یا ورودی پشتی

نسخه اصلاحی: طراحی فراگیر یعنی مسیر اصلی برای همه. اگر ناچار به مسیر جایگزین هستید، کیفیت فضایی و کرامت کاربر را حفظ کنید.

اشتباه 3: نداشتن مدارک طراحی (فقط متن)

نسخه اصلاحی: برای هر معیار، مدرک ارائه تعیین کنید: پلان مسیر، پلان سرویس، مقطع رمپ، دیتیل دستگیره، پلان علائم.

اشتباه 4: نادیده گرفتن راه‌یابی و اطلاعات

نسخه اصلاحی: علائم، کنتراست و هشدارهای کف را وارد طراحی کنید. این‌ها بخش مهمی از تجربه کاربر کم‌بینا/نابینا و حتی کاربر عادی‌اند.

اشتباه 5: نادیده گرفتن سناریوی تخلیه برای کاربران نیازمند کمک

نسخه اصلاحی: نقاط امن، اعلان‌های چندحسی و مسیرهای بدون گلوگاه را تعریف کنید و سناریو را روی پلان نشان دهید.

15) FAQ: سوالات متداول درباره طراحی فراگیر و ISO 21542

سوال 1: آیا لازم است تمام جزئیات استاندارد را در پایان‌نامه بیاورم؟

نه. شما باید از استاندارد «چارچوب» بگیرید و آن را به معیارهای پروژه تبدیل کنید. بهتر است آیتم‌ها را انتخاب و اولویت‌بندی کنید تا در طراحی واقعاً اجرا شوند.

سوال 2: اگر پروژه من کوچک است، باز هم طراحی فراگیر معنی دارد؟

بله. حتی در پروژه کوچک، ورودی، مسیر داخلی، سرویس و اطلاعات می‌تواند دسترس‌پذیر باشد. کوچک بودن پروژه دلیل حذف این محور نیست؛ فقط مقیاس چک‌لیست کوچک‌تر می‌شود.

سوال 3: داورها بیشتر دنبال چه چیزهایی هستند؟

معمولاً سه چیز: (۱) زنجیره دسترسی قطع نشده باشد، (۲) سرویس بهداشتی و جزئیات اجرایی درست و قابل استفاده باشد، (۳) طرح شما «فراگیر» باشد نه اینکه کاربر را به مسیر تحقیرآمیز هدایت کند.

سوال 4: چطور این بخش را در دفاع خلاصه و قانع‌کننده ارائه کنم؟

یک صفحه شیت بسازید که شامل این‌ها باشد: دیاگرام سناریوی کاربر، پلان مسیرهای اصلی، پلان سرویس قابل دسترس، و جدول ردیابی معیارها با چند آیتم کلیدی. همین مجموعه، اثر بسیار زیادی دارد.

سوال 5: طراحی فراگیر فقط برای ویلچر است؟

نه. طراحی فراگیر شامل طیف وسیعی از کاربران است: سالمند، کودک، کم‌بینا، نابینا، کم‌شنوا، فرد با محدودیت موقت، والد با کالسکه و… . اگر فقط ویلچر را ببینید، بخش بزرگی از مفهوم را از دست می‌دهید.

16) جمع‌بندی و چک‌لیست نهایی قبل از تحویل

اگر بخواهیم همه حرف این مقاله را خلاصه کنیم:
استاندارد را به ابزار ارزیابی و تصمیم طراحی تبدیل کنید.
یعنی به جای نقل قول، معیار بسازید؛ به جای معیار کلی، شاخص کنترل تعریف کنید؛ به جای شاخص روی کاغذ، اقدام طراحی انجام دهید؛ و برای هر اقدام، مدرک ارائه کنید.

چک‌لیست نهایی قبل از تحویل:

• آیا زنجیره دسترسی از بیرون تا خدمات اصلی پیوسته است؟
• آیا ورودی اصلی برای همه قابل استفاده است؟
• آیا گلوگاه‌های مسیرها بررسی و اصلاح شده‌اند؟
• آیا رمپ/پله/آسانسور با مدارک و جزئیات قابل دفاع ارائه شده‌اند؟
• آیا سرویس بهداشتی قابل دسترس با پلان و جزئیات دقیق ترسیم شده است؟
• آیا پیشخوان/باجه و خدمات عمومی برای نشسته هم قابل استفاده است؟
• آیا علائم، کنتراست و راه‌یابی برای کم‌بینا/کم‌شنوا دیده شده است؟
• آیا سناریوی تخلیه اضطراری برای کاربران متنوع ترسیم شده است؟
• آیا یک جدول ردیابی معیارها در پایان فصل طراحی گذاشته‌اید؟

اگر هنوز در مرحله انتخاب موضوع هستید، این محور می‌تواند موضوع پایان‌نامه شما را «قابل دفاع‌تر» و «حرفه‌ای‌تر» کند. اینجا جای خوبی برای لینک دادن به صفحه انتخاب موضوع است:
انتخاب موضوع‌های قوی و قابل دفاع در معماری

و اگر می‌خواهید همین چارچوب را دقیقاً در قالب پروپوزال بنویسید (هدف، سوال، روش، شاخص‌ها و معیارها)، لینک صفحه پروپوزال را هم می‌توانید اینجا بگذارید:
راهنمای نوشتن پروپوزال با چارچوب معیارها